armyΕκείνοι που οραματίστηκαν την Σοβιετική Ένωση πίστεψαν πως θα οργανώσουν και θα διαχειριστούν με επιτυχία μια καινούργια σοσιαλιστική κοινωνία,μα η πραγματικότητα τους διέψευσε κατηγορηματικά..Ανακάλυψαν πως ήταν αδύνατον να προβλέψουν και να ελέγξουν τα πάντα και το σχέδιό αναπόφευκτα ξέφυγε από τον έλεγχό τους.Το τοξικό αίσθημα  της εξουσίας  διέφθειρε τους αξιωματούχους ,ροκάνιζε υπομονετικά το όποιο όραμα των υγιώς σκεπτόμενων κομμουνιστών της εποχής,δημούργησε,όπως πάντα, χαώδεις ταξικές διαφορές και έστησε μηχανισμούς απάνθρωπους που μόνος τους σκοπός ήταν,από ένα σημείο και μετά ,η διατήρηση των κεκτημένων που σέρνει μαζί της η εξουσιαστική λογική.Η νομεκλατούρα στην τότε σοβιετική ενωση προσποιούνταν πως δεν συνέβαινε τίποτα κακό και ο κόσμος με τη σειρά του προσποιούνταν πως τους πίστευε,παρότι ήταν ξεκάθαρο πως η οικονομία μέρα με τη μέρα κατέρρεε,οι αξίες έφθιναν και η δικτατορία του προλεταριάτου έπαιρνε την μορφή μιας δυστοπικής πραγματικότητας …Χωρίς να υπάρχει καμία εναλλαχτική και μην θέλοντας κανείς να ενστερνιστεί το καπιταλιστικό οικονομικό μοντέλο συνέχιζαν να στηρίζουν το υπάρχον μέσα σε έναν κόσμο που ακροβατούσε ανάμεσα στην φθορά και την αφθαρσία…

Δύο αδέρφια, ο Arcady και ο Boris Strugatsky αποφάσισαν όπως και πολλοί άλλοι καλλιτέχνες εκείνη την δεκαετία να εκφράσουν την αντίθεση τους σε αυτό που συνέβαινε με  συγκεκαλυμμένο τρόπο..Ήταν συγγραφείς βιβλίων επιστημονικής φαντασίας.Μέσα από τις ιστορίες τους εξέφρασαν την επικρατούσα άποψη της πλειοψηφίας των σκεπτόμενων ανθρώπων της εποχής,τη στιγμή που η αρχή του τέλους της σοβιετικής ένωσης ήταν γεγονός.

Το πιο διάσημο βιβλίο τους ήταν το Roadside Picnic.Tα γεγονότα στο βιβλιο λαμβάνουν μέρος σε έναν κόσμο που έμοιαζε με το τότε παρόν,εκτός από μια ζώνη που είχε δημιουργηθεί από κάποιον εξωγήινο πολιτισμό..Άνθρωποι που ονομαζόντουσαν «stalkers»,έμπαιναν μέσα σε αυτή τη ζώνη,ανακάλυπταν πως τίποτα δεν είναι όπως φένεται.Η πραγματικότητα αλλάζει λεπτό,το λεπτό,οι σκιές πηγαίνουν προς τη λάθος κατεύθυνση, «κρυφές δυνάμεις»που μπορούν να ανατρέψουν τους νόμους της βαρύτητας και να σε κάνουν παρά τη θέλησή σου να αλλάξεις τον τρόπο που σκέφτεσαι και νοιώθεις και άλλα παρόμοια συγγραφικά τεχνάσματα, βοηθούσαν τους αδερφούς Strugatsky να εκφράσουν την αλήθεια τους που μιλούσε για μια σοβιετική ένωση που οι τότε εξουσιαστές προσπαθούσαν με μανία να κρύψουν.

Δεκάδες οι  αδικαιολόγητες διώξεις επιφανών καλλιτεχνών της εποχής και  ανελέητο το κυνήγι απλών ανθρώπων που η ζωή τους δεν συμβάδιζε με τα ιδεώδη  της σταλινικής ρωσίας.Σ’ έναν λόγο του σχετικά με την τέχνη και τον καλλιτέχνη, ο ίδιος ο Ν. Χρουστσώφ, που διαδέχθηκε τον Ι. Στάλιν , παρατηρεί ότι.. «για τον καλλιτέχνη που υπηρετεί πιστά τον λαό του, το ερώτημα αν είναι ελεύθερος η όχι στην δημιουργία του είναι ανύπαρκτο. Ένας καλλιτέχνης βλέπει καθαρά πως πρέπει να πλησιάσει τα φαινόμενα της πραγματικότητας, δεν χρειάζεται να προσαρμόζεται, να πιέζει τον εαυτό του. Η ειλικρινής παρουσίαση της ζωής από τις θέσεις του κομμουνιστικού κόμματος είναι ανάγκη της ψυχής του· κι αυτός στέκεται καθαρά πάνω σ’ αυτές τις θέσεις, τις υπερασπίζεται και τις προστατεύει μέσα στο έργο του»  H εικόνα που ήθελαν να μεταφέρουν στους αναγνώστες τους οι Strugatsky ήταν η εικόνα ενός κόσμου που επικρατούσε  πλήρης αστάθεια,πως η πραγματικότητα,ότι έβλεπες και ότι πίστευες μπορούσε να αλλάξει και να διαμορφωθεί ανα πάσα στιγμή σύμφωνα με τα θέλω μιας ανώτερης,αόρατης δύναμης,χωρίς εσύ να μπορείς να κάνεις τίποτα για να το σταματήσεις.

Ένας από τους μεγάλους καλλιτέχνες που έζησε στο πετσί του την γραφειοκρατική,εσωστρεφή και ανελεύθερη πολλές φορές σοβιετική ατμόσφαιρα ήταν ο  Αndrei Tarkovsky..Γράφει ο ίδιος..«Τί περίεργη χώρα είναι αὐτή, πού δέν ἐπιθυμεῖ οὔτε τή διεθνῆ ἀναγνώριση τῆς τέχνης της, οὔτε τήν κυκλοφορία νέων ταινιῶν καί νέων βιβλίων; Ἡ ἀληθινή τέχνη τούς τρομάζει. Αὐτό εἶναι φυσιολογικό. Γιατί ἡ τέχνη τούς ἀντιστέκεται, ἐπειδή εἶναι ἀνθρώπινη. Αὐτοί ὅμως καταπνίγουν καθετί ζωντανό, κάθε σπέρμα οὑμανισμοῦ, ἀπό τήν τάση τοῦ ἀνθρώπου γιά ἐλευθερία ἕως τή λάμψη τῆς τέχνης στόν σκοτεινιασμένο οὐρανό…»,και συνεχίζει «..Μέσα σ’ αὐτή τή θανατερή ἀτμόσφαιρα θρυμματίζονται καί τά τελευταῖα ἀπομεινάρια τοῦ πολιτισμοῦ … Γύρω μας μονάχα ψέματα, ὑποκρισία καί παρακμή… Καημένη Ρωσία!..»

Ο Αndrei Tarkovsky  το 1979  δημιουργεί  ένα φιλμ βασισμένο στο Roadside Picnic,το ονόμασε «Stalker»(https://www.youtube.com/watch?v=VCmpG0IJfLQ)…Σε μια περιοχή αποκαλούμενη «ζώνη» συνέβη κάτι το ανεξήγητο, μια πρόσκρουση μετεωρίτη ή κάτι παρόμοιο. Γι’ αυτό η κυβέρνηση περιέφραξε την περιοχή και την περιφρουρεί για να μην την πλησιάσει κανένας. Αυτοί που ξέρουν λένε όμως ότι στην περιοχή αυτή κυβερνά μια δύναμη που εκπληρώνει τις επιθυμίες των ανθρώπων. Κανείς δεν μπορεί να πλησιάσει. Μόνο μερικοί που τους αποκαλούν Στάλκερ ξέρουν το δρόμο που οδηγεί στο κέντρο της ζώνης.Η ζώνη είναι ένας τόπος αλλόκοτος, που αλλάζει συνεχώς την μορφή του…

Αndrei Tarkovsky..».Θέλω να κάνω ταινίες που να μην μεταφέρουν στομφώδη, προπαγανδιστικό λόγο, παρά να αποτελούν ευκαιρία για μια βαθιά εσωτερική εμπειρία»

Γράφει  ο Μπέρκμαν για τον Ταρκόφσκι : «Ο κινηματογράφος δεν είναι ντοκουμέντο, είναι όνειρο. Σ’ όλη μου τη ζωή έχω χτυπήσει τις γροθιές μου πάνω στις πόρτες των δωματίων, όπου αυτός κινείται με τη μεγαλύτερη άνεση. Εγώ, μόνο μερικές φορές κατάφερα να μπω μέσα. Οι περισσότερες από τις συνειδητές μου προσπάθειες τελείωσαν με εξευτελιστικές αποτυχίες».

S.H.

Advertisements

Η Ε.Σ.Σ.Δ.,τα αδέρφια Strugatsky και ο Αndrei Tarkovsky

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s