«Εμείς οι ρώσοι λατρεύουμε το παρελθόν μας, μισούμε το παρόν και φοβόμαστε το μέλλον. Πόσο λυπηρό θα ήταν να ξεχνούσαμε οτι το μέλλον που φοβόμαστε μεταβάλλεται σιγά σιγά στο παρόν που απεχθανόμαστε και στο παρελθόν που λατρεύουμε.»

Α.Π.Τσέχωφ

«Ο Γλάρος» του Άντον Τσέχωφ γράφτηκε το 1890.

Ο Γλάρος μιλάει για τη ματαιωμένη ζωή, για τα λιμνάζοντα ύδατα μιας αδιάκοπης δραστηριότητας που επιστρατεύεται για να κρύψει τον τρόμο του κενού όταν η ζωή στερείται της καθαρότητας ενός απολύτως προσωπικού και ανεπανάληπτου λόγου για να την ζεις. Μιλάει, δηλαδή, για κανονικούς, καθημερινούς ανθρώπους…

Στον Γλάρο κανείς δεν κάνει αυτό που θέλει. Όλοι νομίζουν πως κάτι τους εμποδίζει κάτι τους φταίει που ποτέ δεν είναι αυτοί οι ίδιοι:

στην Αρκάντινα φταίει που έχει ένα «δύσκολο» παιδί, που δεν έχει αρκετά λεφτά, που έχει έναν διάσημο εραστή που όμως θέλει να την αντικαταστήσει και επιπλέον που δεν της κάνουν όλοι τα χατήρια ως θα όφειλαν…
στον Τριγκόριν φταίει που έχει στερηθεί τα νιάτα του, που δεν πρόλαβε να απολαύσει τον έρωτα, που τον καταπιέζει η συγγραφική του «βιομηχανία» και επιπλέον που δεν έχει ποτέ αρκετό χρόνο για ψάρεμα…
στον Τρέπλιεφ φταίει που δεν έχει καθόλου λεφτά, που δεν έχει την προσοχή της μαμάς του, που όπου να ‘ναι δεν θα τον θέλει η Νίνα και επιπλέον που δεν ξέρει ακριβώς τι να κάνει το αδιαμφισβήτητο και καινοτόμο ταλέντο του…
στη Νίνα φταίει που την καταπιέζει ο μπαμπάς της, που ο Τρέπλιεφ δεν είναι ο Τριγκόριν, που ο Τριγκόριν είναι άπιαστο όνειρο, και επιπλέον που δεν ξέρει καν αν έχει ταλέντο για να γίνει διάσημη…
στη Μάσα φταίει που η ζωή της δεν έχει κανένα νόημα, που δεν κάνει τίποτα για να αποκτήσει, που δεν τη θέλει ο Τρέπλιεφ, και επιπλέον που τη θέλει ο Μεντβεντένκο…
στον Μεντβεντένκο φταίει που δεν έχει όντως καθόλου λεφτά, που δεν τον θέλει η Μάσα, και επιπλέον που θα τον παντρευτεί χωρίς να τον θέλει…
στον Σαμράγεφ φταίει που κανείς δεν καταλαβαίνει το δράμα ενός επιστάτη, που του παίρνουν τα άλογα για περίπατο και επιπλέον που του έχουν πάρει τη γυναίκα…
στην Πωλίνα φταίει που ο Ντορν παίρνει λουλούδια απ’ τη Νίνα, που ο Σαμράγεφ δεν δίνει τα άλογα, και επιπλέον που είναι γυναίκα του Σαμράγεφ…
στον Ντορν φταίει που ξέρει τι φταίει και επιπλέον τι του φταίει…
στον Σόριν φταίει που έχει γεράσει, που δεν έκανε τίποτα πριν γεράσει και επιπλέον όλα όσα φταίνε στους προηγούμενους…
στον Γιάκωφ φταίει που δεν τον αφήνουν να κάνει μπάνιο με την ησυχία του και επιπλέον που συμμετέχει στην παράσταση…
Σε όλους φταίει ότι ζουν χωρίς καθαρό στόχο·ακόμη κι όταν νομίζουν ότι έχουν, σπανίως είναι πραγματικά δικός τους.

Ο ΓΛΑΡΟΣ – Anton Tšehov
ΤΡΙΓΚΟΡΙΝ: Μόλις έχω τελειώσει ένα μυθιστόρημα, δεν ξέρω γιατί, πρέπει ν΄αρχίσω αμέσως να γράφω ένα άλλο. Ύστερα ένα τρίτο, κι ύστερα ένα τέταρτο. Γράφω αδιάκοπα χωρίς ανάσα! Τι λαμπρό και ωραίο βρίσκετε εδώ; Σας ρωτώ! Ω, είναι μια ζωή ελεεινή! Και τώρα, που βρίσκομαι δω, μαζί σας, είμαι ανήσυχος. Ούτε στιγμή δε φεύγει από το νου μου πως το ατέλειωτο μυθιστόρημά μου με περιμένει. Τυχαίνει να δω ένα σύννεφο που μοιάζει σαν ένα μεγάλο πιάνο. Σκέφτομαι αμέσως πως κάπου στο μυθιστόρημά μου πρέπει να βάλω ότι ένα σύννεφο που αρμένιζε στον ουρανό έμοιαζε σαν ένα μεγάλο πιάνο. Μυρίζει ηλιοτρόπιο!… Ευθύς το αποτυπώνω! «Άρωμα βαρύ… Μεθυστικό… Να μνημονευτεί στην περιγραφή καλοκαιρινής βραδιάς». Πιάνω τον εαυτό μου, πιάνω εσάς, σε κάθε λέξη, σε κάθε φράση και βιάζομαι να γράψω αυτές τις λέξεις και τις φράσεις μέσα στο φιλολογικό μου θησαυροφυλάκιο – μπορεί να μου χρειαστούν. Όταν τελειώνω μια δουλειά, τρέχω στο θέατρο ή στο ψάρεμα, μήπως μπορέσω να ξεκουραστώ, μήπως μπορέσω να ξεχάσω, μα δε βαριέσαι! Κάποιο νέο θέμα θα στριφογυρίζει στο κεφάλι μου σαν μια βαριά σιδερένια μπάλα και θα με σέρνει πάλι στο γραφείο και θα πρέπει να βιαστώ να γράψω… να γράψω… Κι αυτό γίνεται πάντα, πάντα! Ο εαυτός μου ο ίδιος δε μ΄αφήνει σε ησυχία. Και νιώθω πως φθείρω τη ζωή μου και πως για να προσφέρω λίγο μέλι σε κάποιον μέσα στο σύμπαν σκορπίζω τη γύρη των καλύτερών μου λουλουδιών, ξεριζώνοντάς τα και τσαλαπατώντας τις ρίζες τους. Δε νομίζετε πως είμαι τρελός; Μήπως οι φίλοι μου και οι γνωστοί μου με μεταχειρίζονται σαν αν ήμουν στα συγκαλά μου; «Τι γράφετε; Τι θα μας δώσετε;» Η ίδια ερώτηση ξανά και ξανά, και μου φαίνεται πως των φίλων μου το ενδιαφέρον, οι έπαινοί τους, οι ενθουσιασμοί τους, είναι όλα μια απάτη.
………

H Ζωή του

Ο δημιουργός-σταθμός στην ιστορία του Θεάτρου Άντον Τσέχωφ γεννήθηκε το 1860 στο Ταγκανρόνγκ, μικρή επαρχιακή πόλη της Ρωσίας.

Γιος παντοπώλη, ήταν το 3ο από 6 παιδιά της οικογένειας. Ο παππούς του ήταν δούλος μα πλούτισε και κατάφερε να εξαγοράσει την ελευθερία της οικογένειάς του, για 700 ρούβλια το κεφάλι. Ειρωνεία! Το 1861 έγινε η χειραφέτηση των δούλων. Ο πατέρας του ήταν αλκοολικός, ωστόσο εξαιρετικά θρησκόληπτος και πολύ αυστηρός με την εκπαίδευση των παιδιών του. Ποθώντας ο γιος του να γίνει πλούσιος τον γράφει στο «Αριστοκρατικό», σχολείο της πλούσιας Ελληνικής Παροικίας. Το 1875, όταν η οικονομική καταστροφή της οικογένειας γίνεται αναπόφευκτη ο πατέρας αποφασίζει να δραπετεύσει από τους πιστωτές του στη Μόσχα. Ο Αντον Τσέχωφ μένει πίσω παραπάνω από 3 χρόνια προκειμένου να τελειώσει το σχολείο και συντηρείται με χρήματα που ο ίδιος βγάζει παραδίδοντας μαθήματα κατ’οίκον. Η μετάβασή του στη Μόσχα, κοντά στην υπόλοιπη οικογένεια, συμπίπτει με την εγγραφή του στην Ιατρική Σχολή. Θα ολοκληρώσει τις σπουδές του με επιτυχία, ενώ παράλληλα γράφει μικρά χιουμοριστικά διηγήματα σε περιοδικά για να ενισχύει οικονομικά την οικογένειά του. Το επάγγελμα του γιατρού θα το εξασκήσει σε όλη του τη ζωή, εργαζόμενος ακούραστα για την καταπολέμηση της χολέρας που μάστιζε εκείνα τα χρόνια τη κεντρική Ρωσία. Το 1892, μάλιστα, στο Μελίχοβο της Ουκρανίας όπου εγκαθίσταται εξυπηρετεί ως γιατρός 26 χωριά και 7 εργοστάσια και πολύ συχνά παρέχει τις υπηρεσίες του δωρεάν.Anton_Tschechow
Εκτός από γιατρός όμως ο Τσέχωφ είναι και ασθενής! Η φτώχεια των παιδικών και νεανικών του χρόνων θα του κληροδοτήσει την φυματίωση, που θα τον ταλαιπωρήσει το υπόλοιπο της ζωής του και τελικά θα τον νικήσει στα 44 του χρόνια. Παρά την επίγνωση της ασθένειάς του ο Τσέχωφ δουλεύει αδιάκοπα συνδυάζοντας με το ίδιο πάθος την ιατρική και την τέχνη. Άλλωστε και η σύζυγος και η ερωμένη του, όπως τις αποκαλούσε, υπηρετούσαν έναν σκοπό, τη θεραπεία του ανθρώπου, στο σώμα και την ψυχή του.

Το ταλέντο του ως συγγραφέα διηγημάτων αναγνωρίστηκε από νωρίς, θεατρικά έργα όμως άρχισε να γράφει σχετικά αργά στην καριέρα του. Τα περισσότερα από τα θεατρικά του έργα είναι σήμερα κοινώς αποδεκτά ως παγκόσμια κλασικά κείμενα. Ωστόσο αυτά δε γνώρισαν την αποδοχή του σύχρονού του κοινού παραμόνο όταν ο Τσέχωφ συνάντησε τον Στανισλάφσκι και το «Θέατρο Τέχνης της Μόσχας» (1898). Σε συνεργασία με τον Στανισλάφσκι ανεβάζει αρχικά το θρυλικό «Γλαρο» (έργο που σε προηγούμενη παρουσίασή του είχε αποτύχει παταγωδώς). Η συνεργασία αυτή θα σημάνει την αρχή μιας εξαιρετικά επιτυχημένης πορείας του Τσέχωφ. Ακολουθούν «Ο Θείος Βάνια», «Οι Τρεις Αδελφές» κι «Ο Βυσσινόκηπος». Η ευρεία αναγνώρισή του επισφραγίζεται το 1899 με την εκλογή του ως μέλος της Ρωσσικής Ακαδημίας, θέση από την οποία αργότερα θα παραιτηθεί, διαμαρτυρόμενος για την ακύρωση της εκλογής του Γκόρκι.olga-knipper-anton-chekhov

Από τη συνεργασία του με το θίασο του Στανισλάφσκι θα προκύψει όμως και ένας γάμος! Ο γάμος του Τσέχωφ με την ηθοποιό του Θεάτρου Τέχνης, Όλγα Κνίπερ.

Ο Τσέχωφ θα αναγκαστεί να φύγει από τη Ρωσία μετά την πρεμιέρα του «Βυσσινόκηπου» λόγω της επιδείνωσης της υγείας του. Τη 2α Ιουλίου του 1904 ο Τσέχωφ πεθαίνει στη Γερμανία.

Το χιούμορ με το οποίο αντιμετώπιζε τη ζωή θα τον συνοδέψει και στο θάνατό του! Η σορός του μεταφέρεται σ’ ένα βαγόνι με στρείδια! Από λάθος οι παριστάμενοι ακολουθούν έναν άλλο νεκρό στρατιωτικό με τη συνοδεία μπάντας! Θάφτηκε στο κοιμητήρι Νοβοντέβιτσι και πάνω από τον τάφο του γέρνουν τα κλαριά μιας κερασιάς (ο πραγματικός τίτλος του «Βυσσινόκηπου» είναι «Ο Κήπος Με Τις Κερασιές»)!

Το Τσεχωφικό Θέατρο

«Χρειαζόμαστε νέους τρόπους έκφρασης. Χρειαζόμαστε νέους τρόπους, κι αν δεν μπορούμε να τους δημιουργήσουμε καλύτερα να μην κάνουμε τίποτα» λέει ο Τσέχωφ δια στόματος Τρέπλιεβ στο «Γλάρο». Ο Τσέχωφ διαφωνεί με την καθιερωμένη δραματουργική της εποχής του. Τον ενοχλεί η προσήλωση σε μια συγκεκριμένη δομή του δράματος-μια ιστορία που αρχίζει, εξελίσσεται, κορυφώνεται και τελειώνει. «Στη ζωή τα πράγματα δε συμβαίνουν έτσι», δηλώνει. Ο Τσέχωφ προτείνει πράγματι «νέους τρόπους». Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι τα θεατρικά του έργα αναδείχθηκαν μόνο μέσα από τη συνεργασία του με τον Στανισλάφσκι ο οποίος επίσης πρότεινε έναν νέο τρόπο υποκριτικής κι αναπαράστασης των γεγονότων πάνω στη σκηνή.

Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία στο έργο του Τσέχωφ είναι:

Στα έργα του Τσέχωφ δεν υπάρχει εμφανής δράση. Ο μύθος είναι εξαιρετικά απλός. Είναι σκηνές καθημερινής ζωής δίχως φανερή αλληλουχία, δίχως εκρήξεις και εξαιρετικές περιστάσεις. «Βλέπεις τη ζωή όχι μόνο μέσα από τις κορυφές και τις αβύσσους της, αλλά μέσα από την τριγύρω σου καθημερινότητα».
Βάζοντας σε δεύτερο πλάνο τη δράση, το μύθο, ο Τσέχωφ τονίζει τη σημασία των ίδιων των προσώπων, τα οποία αδρανούν-πλήττουν μα την ίδια στιγμή βιώνουν το δράμα της ζωής, το δράμα της φθοράς. «Το δράμα γίνεται μέσα στον άνθρωπο και όχι στις ακραίες του εκδηλώσεις». Έτσι η δραματική πορεία αντί να συμβαίνει στα εξωτερικά γεγονότα του μύθου, σημειώνεται στην εσωτερική ζωή των προσώπων.
Ο διάλογος των προσώπων είναι εξωτερικά ασύνδετος. Πολλές φορές- και μάλιστα στα καίρια σημεία του έργου- θα’λεγε κανείς ότι το κάθε πρόσωπο τραβάει το δικό του δρόμο, ότι η συνομιλία του δεν είναι διάλογος διασταυρούμενος, αλλά παράλληλοι μονόλογοι που ποτέ δε συμπίπτουν. Έτσι μας υποβάλλεται το δραματικό ασύμπτωτο που χαρακτηρίζει το έργο του Τσέχωφ. Τα πρόσωπα αγωνίζονται να επικοινωνήσουν αλλά δεν τα καταφέρνουν.
Chekhov-540

Η αναζήτηση του νοήματος της ζωής είναι κεντρικό δραματικό θέμα στα έργα του Τσέχωφ. Η ροή του χρόνου και η συνακόλουθη φθορά κάνουν το νόημα αυτό φευγαλέο, την αναζήτησή του πιο δραματική και πολλές φορές αφήνουν τα πρόσωπα αδικαίωτα με ένα τρόπο γνήσια τσεχωφικό, που βρίσκεται ανάμεσα στην ειρωνεία και το σπαραγμό.
Στον Τσέχωφ οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ του δραματικού και του κωμικού είναι αδρές. Οι τόνοι είναι αμφίρροποι, όλες οι καταστάσεις είναι ανάμεσα στο δραματικό και το κωμικό και εκεί έγκειται και η δυσκολία στο ανέβασμα επί σκηνής των έργων του. Ο θεατής προτιμά να ξέρει αν αυτό που βλέπει έχει χαρακτήρα κωμικό ή σοβαρό. Ο Τσέχωφ όμως δημιουργεί αυτές τις αμφίβολες καταστάσεις που είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς αν πρέπει να γελάσει ή να συγκινηθεί, αν ο συγγραφέας σοβαρολογεί, παίζει, ειρωνεύεται ή σατιρίζει. Στον «Θείο Βάνια» παραδείγματος χάριν, στην κρισιμότερη στιγμή του έργου, όταν ο Βάνια μπαίνει με το περίστροφο και πυροβολεί τον Σερεμπριάκωφ, το περίστροφο παθαίνει αφλογιστία κι αυτός φωνάζει με το στόμα «Μπαμ!»
Άλλο ένα χαρακτηριστικό στα έργα του Τέχωφ είναι τα ερωτικά τρίγωνα. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ένας χαρακτήρας είναι παράφορα ερωτευμένος με κάποιον ο οποίος όμως ποθεί κάποιον άλλο. Το ανεκπλήρωτο, λοιπόν, του έρωτα είναι άλλο ένα στοιχείο των έργων του Τσέχωφ.
Τα έργα του Τσέχωφ είναι έργα ατμόσφαιρας, όχι όμως εξωτερικής. Τα εξωτερικά μέσα όπως τα σκηνικά αντικείμενα ή οι ήχοι από τα παρασκήνια μεταβάλλονται σε σύμβολα που βρίσκονται σε εσωτερική αντιστοιχία με τις καταστάσεις των προσώπων έχοντας αποκτήσει συναισθηματικά φορτισμένο φορτίο.glaros
Σημαντικό ρόλο στα έργα του παίζουν τα σύμβολα. «Ο γλάρος είναι ένα τόσο δυνατό πουλί και την ίδια στιγμή τόσο ευάλωτο» έλεγε χαρακτηριστικά ο Τσέχωφ παρομοιάζοντας τη Νίνα με γλάρο στο ομώνυμο έργο του.
Τα σπουδαιότερα θεατρικά του έργα
Ιβάνοφ
Αρκούδα
Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού
Πλατόνωφ
Πρόταση σε γάμο
Γλάρος
Θείος Βάνια
Τρεις αδελφές
Βυσσινόκηπος

Advertisements

Α.Π.Τσέχωφ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s