Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Μπορούμε να διακρίνουμε στον καπιταλισμό μια θρησκεία, πράγμα που σημαίνει ότι ο καπιταλισμός λειτουργεί ουσιαστικά για να ικανοποιεί τις ίδιες έγνοιες, τα ίδια βάσανα, τις ίδιες ανησυχίες, για τις οποίες έδιναν κάποτε απαντήσεις οι λεγόμενες θρησκείες. Αν αποδεικνυόταν ότι ο καπιταλισμός έχει αυτή τη θρησκευτική δομή, όχι μόνον όπως την εννοεί ο Βέμπερ ως δημιούScreenshot19ργημα της θρησκευτικότητας, αλλά μάλλον αποτελώντας ουσιώδη θρησκευτική εκδήλωση, θα καταλήγαμε σήμερα στον παραλογισμό μιας ασταμάτητης παγκόσμιας πολεμικής. Δεν μπορούμε να στενεύουμε περισσότερο τον κλοιό μέσα στον οποίο βρισκόμαστε.
Τρία είναι τα χαρακτηριστικά, τα οποία μπορούμε επί του παρόντος να αναγνωρίσουμε όσον αφορά τη θρησκευτική δομή του καπιταλισμού. Πρώτον, ο καπιταλισμός είναι μια καθαρά λατρευτική θρησκεία, ίσως η πιο ακραία που υπήρξε ποτέ. Όλα εντός του είναι φορείς νοήματος μόνο στο βαθμό που συνυφαίνονται με τη λατρευτική πρακτική, αλλά δεν γνωρίζει συγκεκριμένη δογματική ή θεολογία. Απ’ αυτή τη σκοπιά άλλωστε εξηγούνται οι θρησκευτικές αποχρώσεις που αποκτά ο ωφελιμισμός. Αυτή η συγκεκριμενοποίηση της λατρείας είναι συνδεδεμένη με το δεύτερο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού: τη μονιμότητα της λατρείας. Ο καπιταλισμός είναι το απόγειο μιας λατρείας χωρίς ανακωχή και χωρίς έλεος Δεν υπάρχουν «καθημερινές». Είναι σαν κάθε ημέρα να είναι εορτή, με την τρομακτική έννοια της εκδίπλωσης ολόκληρης της ιερής μεγαλοπρέπειας, της απόλυτης έντασης του λάτρη. Και τρίτον η λατρεία αυτή είναι ενοχοποιητική. Ο καπιταλισμός είναι ενδεχομένως η πρώτη περίπτωση λατρείας που παράγει ενοχή, όχι εξιλέωση. Αυτό το θρησκευτικό σύστημα προελαύνει με τεράστια ορμή. Μια υπέρμετρα ένοχη συνείδηση, ανίκανη να εξιλεωθεί, κυριαρχεί στην λατρεία αυτή, με προοπτική όχι να εξιλεώσει την ενοχή, αλλά να την καταστήσει οικουμενική, να την σφυρηλατήσει στη συνείδηση.

Βάλτερ Μπένγιαμιν, Ο καπιταλισμός ως θρησκεία, Πανοπτικόν 7, 2005

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s