Πλωτίνος Ροδοκανάκης:ο πρώτος που εισήγαγε τις ιδέες του αναρχισμού στο Μεξικό όπου εγκαταστάθηκε το 1861 και ο ιδρυτής της πρώτης αναρχικής εργατικής ομάδας στη χώρα αυτή.

Επηρεασμένος από τον Σαιν Σιμόν, τον Πιερ Ζοζέφ Προυντόν και τον Κάρολο Φουριέ φτάνει στο Μεξικό με σκοπό να εφαρμόσει τις ιδέες του Σοσιαλισμού για τις οποίες αγωνίστηκε με συνέπεια επί 25 χρόνια. Στη χώρα αυτή ο Έλληνας σοσιαλιστής μπόλιασε ιδέες που αλλού δύσκολα γίνονταν κατανοητές. Την ίδια εποχή, η ιδέα και μόνο ότι η ιδιοκτησία είναι κλοπή αντιμετωπιζόταν στην Ευρώπη, με ιερή αγανάκτηση και αποτροπιασμό, αντίθετα από το Μεξικό όπου από αιώνες ίσχυε στους Ινδιάνους η λογική της κοινοτικής γης (Calpuli) την οποία είχαν σφετεριστεί οι μεγαλοκτηματίες. Το «Γη και Ελευθερία», σύνθημα των εξεγέρσεων που ξέσπασαν τις μέρες εκείνες, έμελλε να γίνει το σύμβολο της κατοπινής επανάστxeiropoihto2ασης του Ζαπάτα.

Ο Πλωτίνος Ροδοκανάκης παρέμεινε σε όλη του τη ζωή αγωνιστής, συνεπής στις ιδέες του κι έγινε γνωστός ως ο ιδρυτής του μεξικάνικου αναρχισμού και μια από τις σημαντικότερες μορφές του πρώιμου εργατικού κινήματος. Με το έργο του επηρέασε σημαντικά το αγροτικό και το εργατικό κίνημα συντελώντας στην προώθηση μερικών από τους σημαντικότερους κοινωνικούς στόχους του. Οι ιδέες και η δράση του, όπως ήταν φυσικό, σε μια συντηρητική κοινωνία και σε μια εποχή έντονων πολιτικών και κοινωνικών ανακατατάξεων στο Μεξικό, συνάντησαν πολλές αντιδράσεις. Εκείνος, όμως, ήταν πάντα έτοιμος να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των φτωχών και κατατρεγμένων κάνοντας πολεμική στους ισχυρούς αντιπάλους του, που μάχονταν τις πολιτικές του ιδέες, όπως αποδεικνύει η πληθώρα των άρθρων που δημοσίευσε στις εφημερίδες της εποχής.
Από άρθρο του Έλληνα αναρχικού Πλωτίνου Ροδοκανάκη ή Ροδοκανάτη στην μεξικανική εφημερίδα «El Socialista», στις 28 Μαϊου 1876:

«Ο δρόμος του Σοσιαλισμού σήμερα είναι αυτός της Γαλλικής Επανάστασης του 1793 – Ελευθερία, Ισότης, Αδελφότης, στα οποία εμείς προσθέτουμε την Ενότητα.

Ελευθερία σημαίνει ανάπτυξη όλων των ειδικοτήτων ή των τεχνών και όλων των ατομικών ταλέντων χωρίς περιορισμό. Ελευθερία σημαίνει δικαίωμα στην εξάσκηση όλων των ειδικοτήτων, χωρίς απόκτηση επίσημων τίτλων και αδειών και δίχως το μονοπώλιό τους από τα πανεπιστήμια. Ελευθερία σημαίνει απελευθέρωση και χειραφέτηση των γυναικών και ελευθερία όλων μας από κάθε είδους απαγορεύσεις.

Ισότης σημαίνει ίσα δικαιώματα απέναντι στον νόμο, ισότητα των κοινωνικών θέσεων μέσα σε ένα έθνος, ίση κατανομή του πλούτου και ίση ποιότητα συνειδήσεων πριν η οικουμενική ηθική τάξη επικρατήσει σε όλη την ανθρωπότητα. Αυτό αποτελεί το αξίωμα του κοινού νόμου.

Αδελφότης σημαίνει αλληλεγγύη, η οποία επιτυγχάνεται με την φιλία και τον αλτρουϊσμό να επικρατούν σε όλα τα μέλη της μεγάλης ανθρώπινης οικογένειας. Όχι άλλες συγκρούσεις, όχι άλλο μίσος ανάμεσα σε πολιτικές παρατάξεις, όχι άλλες θρησκευτικές σταυροφορίες ή καταδιώξεις, σαν εκείνες που έχουμε ήδη δει από κλίκες που ενώ διεκδικούν μια θέση στους Ουρανούς, εδώ στη Γη έχουν εκδηλώσει την χειρότερη παλιανθρωπιά σε βάρος όλης της ανθρωπότητας.

Ενότης, τέλος, είναι η σύγκλιση όλων των ατομικών ενδιαφερόντων με εκείνα της γενικής ευημερίας».

«Κοσμοπολίτες της καρδιάς, είμαστε πολίτες των χωρών όλων, πατρίδα μας είναι ολόκληρος ο κόσμος και οι άνθρωποι παντού είναι αδέλφια μας· η γη είναι η κοινή κληρονομιά των θνητών, και το ανθρώπινο γένος θα ευτυχήσει, όταν δεν θα υπάρχουν πια ούτε σύνορα ούτε τείχη». ΠΛΩΤΙΝΟΣ ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗΣ

Για τον χιακής καταγωγής Ροδοκανάκη δεν υπάρχει βιβλιογραφία αρκετή που να γνωρίζουμε τα πάντα γι αυτόν,τη ζωή του,ούτε καν για τον θάνατό του.Ο συγγραφέας Τέος Ρόμβος με το βιβλίο του «Πλωτίνος Ροδοκανάκης – Ένας έλληνας αναρχικός«με τρόπο εξαιρετικά ενδιαφέροντα προσπάθησε να σκιαγραφήσει αυτή την χαρισματική προσωπικότητα.

 Εντυπωσιασμένος από την προσωπικότητα του Πλωτίνου Ροδοκανάκη, αναζήτησε υλικό με τρόπο επίπονο και χρονοβόρο, κάνοντας την έρευνα αυτή, όχι μια απλή αναζήτηση στοιχείων, αλλά σκοπό ζωής για χρόνια.
Όμως τι ενδιαφέρον παρουσιάζει η ζωή αυτού του άγνωστου σε μας χιώτη της διασποράς, του Πλωτίνου Ροδοκανάκη;
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1828, σπούδασε Ιατρική στη Βιέννη και αργότερα στο Βερολίνο (1847-49). Το 1857 μετακομίζει στο Παρίσι, όπου και διαμένει για τέσσερα χρόνια. Το 1861 μεταναστεύει στο Μεξικό. Εκεί αναπτύσσει πλούσια κοινωνική και πολιτική δράση και γίνεται γνωστός σαν ο πρωτοπόρος οραματιστής του αναρχισμού στη χώρα.
Στο βιβλίο παρουσιάζεται με άψογο τρόπο, παράλληλα με την πορεία του μεγάλου ιδεολόγου,  το κοινωνικό και πνευματικό κλίμα της κάθε ιστορικής περιόδου, αλλά και του κάθε χώρου που έζησε κατά την περιήγησή του στις μεγάλες πόλης της Εσπερίας. Παρατάσσονται όλα τα πρωτοπόρα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής και η έλξη που άσκησαν αυτά στον Πλωτίνο Ροδοκανάκη. Κυρίαρχη θέση αναμφισβήτητα κρατούσαν οι ιδέες του Φουριέ και του Προυντόν.
Ενθαρρυμένος λοιπόν από τα ελπιδοφόρα μηνύματα της νέας διακυβέρνησης του Μεξικού από τον μεταρρυθμιστή πρόεδρο Μπενίτο Χουάρες, φθάνει στη Βέρακρουζ το 1861. Αρχικά ταξίδεψε για να γνωρίσει τη χώρα. Βλέποντας λοιπόν από κοντά την εξαθλίωση των χωρικών και τις ελεεινές συνθήκες δουλοπαροικίας των ιθαγενών, αποφασίζει να δράσει με κάθε τρόπο για να ανατρέψει την κατάσταση. Εγκαθίσταται κοντά στην πόλη του Μεξικού, στην αγροτική περιοχή του Τσάλκο και εκεί ασκεί αρχικά την ιατρική, εφαρμόζοντας αφιλοκερδώς την ομοιοπαθητική. Ήταν η πρώτη πρωτοπόρα δράση του Πλωτίνου στο Μεξικό. Τότε γράφει και δημοσιεύει και την πρώτη μελέτη του δημοσιοποιώντας τις σοσιαλιστικές ιδέες του, προτείνοντας την αυτοοργάνωση των εργατών. Γίνεται έτσι θανάσιμος εχθρός του θρησκευτικού φανατισμού και της φεουδαρχικής αριστοκρατίας.
Στη συνέχεια ιδρύει Σχολή για τους αναλφάβητους και οργανώνει την «Ομάδα Κοινωνιστών Φοιτητών», η οποία εξέθρεψε πολλές ηγετικές φυσιογνωμίες του εργατικού κινήματος του Μεξικού. Ιδρύει επίσης τον «Μυστικό Πολιτικό Όμιλο» και αλληλοβοηθητικούς συνδέσμους εργατών. Το 1865 οργανώνει την πρώτη εργατική απεργία στην μεξικανική ιστορία.
Οι ιδέες του εμπνέουν τον Χούλιο Λόπεζ Τσάβες, ηγέτη της αγροτικής επανάστασης του 1868 – 1869, ο οποίος ήταν «πνευματικό του τέκνο».
Το 1870 ιδρύει τον «Μεγάλο Κύκλο των Εργατών του Μεξικού» (πρώτη μεξικανική συνδικαλιστική οργάνωση) και τον επόμενο χρόνο κυκλοφορεί την εφημερίδα  «El Socialista». Στην εφημερίδα αυτή θίγονται για πρώτη φορά ζητήματα συνθηκών εργασίας των γυναικών και των ανηλίκων Το 1874 εκδίδει την εβδομαδιαία φιλοσοφική επιθεώρηση «Ο Κρανιοσκόπος», ως «φρενολογικό και επιστημονικό περιοδικό».
Από το 1876 γράφει συνεχώς δοκιμιακού χαρακτήρα κείμενα, πολλά από τα οποία έχουν ενδιαφέρον μέχρι σήμερα. Υπεστήριξε για παράδειγμα πως ο κοινωνισμός ταιριάζει απόλυτα με τη διδασκαλία του ευαγγελίου και πως αυτός και οι ομοϊδεάτες του ήταν στην ουσία οι συνεχιστές των πρώτων χριστιανών. (Χριστιανικός κοινωνισμός: ρεύμα ζωντανό στη Λατινική Αμερική μέχρι σήμερα)
Το 1881 μάχεται για την εισαγωγή της Ψυχολογίας ως ξεχωριστό μάθημα στην Εθνική Προπαρασκευαστική Σχολή του Μεξικού και την αντιμετώπισή της έτσι ως ανεξάρτητου επιστημονικού αντικειμένου.

                                             Απόσπασμα από το βιβλίο του Τέος Ρόμβος

Εάν ο Πλωτίνος Ροδοκανάκης δεν ήταν το ομαδικό όνειρο ενός λαού και εάν δεν έχει γεννηθεί από το συλλογικό ασυνείδητο των Μεξικάνων, εάν δεν τον εφεύρε το μυαλό κάποιου Ινδιάνου ευρισκόμενου σε έκσταση από τη μεθυστική ουσία του κάκτου πεγιότλ και εάν δεν πρόκειται για «φιλόσοφο ψευδεπίγραφο και ψευδώνυμο», όπως ισχυρίστηκε ο Εμετέριο Βαλβέρδε Τέλες στο φιλοσοφικό λεξικό που δημοσίευσε το 1907 και τον παρουσίαζε σαν ένα Μεξικάνο γιατρό που είχε «τη λαμπρή ιδέα να αλλάξει όνομα και να μας παρουσιαστεί σαν Έλληνας προπαγανδιστής της Φιλοσοφίας του Σπινόζα» (Emeterio Valverde Téllez, Bibliografia Filosofica, Μεξικό 1907 σ. 91), τότε μπορεί να ισχύουν οι σκέψεις που έχω κάνει γι’ αυτόν. Ο Πλωτίνος υπήρξε ένας άνθρωπος που ξέκοψε από την πατρίδα του, αρνήθηκε τους οικείους, τους φίλους, τη γλώσσα, την εθνική ταυτότητα και αναζήτησε στο «Νέο Κόσμο» την περιπέτεια. Αυτό και μόνο δείχνει έναν άνθρωπο αποφασιστικό, παράτολμο. Οι σοσιαλιστές που επιχείρησαν κάτι ανάλογο, να εγκαθιδρύσουν, δηλαδή, σοσιαλιστικές κοινότητες στο «Νέο Κόσμο», δημιουργούσαν συνήθως μια ομάδα με ανθρώπους που συμμερίζονταν τις ίδιες με αυτούς απόψεις και έτσι αποτολμούσαν το εγχείρημα. Αντίθετα, ο Πλωτίνος πηγαίνει μόνος στο Μεξικό. Ένας πνευματικός άνθρωπος με ανησυχίες, ιδέες που διαπνέονταν από ανθρωπιστικά ιδεώδη, με συγκροτημένη πολιτική σκέψη και σοσιαλιστικά οράματα που αγωνίστηκε από την πρώτη στιγμή για να τα πραγματώσει. Σαν τον καλό «Γιατρό της Επαρχίας», στο μυθιστόρημα του Μπαλζάκ. Στο Μεξικό, τον περιέβαλλε η αίγλη του Έλληνα που για τους έχοντες κλασική παιδεία ήταν ταυτόσημο του φιλοσόφου. Στη ζωή του Πλωτίνου το θηλυκό στοιχείο φαίνεται να απουσιάζει, μόνον άντρες εμφανίζονται δίπλα του. Όμως, ο Πλωτίνος υπήρξε βαθύτατα φεμινιστής και όταν χρειάστηκε, έδωσε μάχες υπέρ της γυναίκας και της ισότητας: «Οι γυναίκες πρέπει να είναι αυτεξούσιες. Δεν χρειάζονται υποσχέσεις, ούτε επιβραβεύσεις και υποδείξεις. Μόνες τους πρέπει να είναι υπεύθυνες για τις πράξεις τους. Μπορούμε εμείς οι άντρες να τις παρακολουθούμε με όλη τη στοργή που μας υπαγορεύει η τρυφερότητά μας, αλλά χωρίς ποτέ να τις ταπεινώνουμε…»

Ο θάνατός του αποτελεί μυστήριο,ο Τέος Ρόμβος γράφει..

Εικάζω ότι θα μπορούσε να έχει βρεθεί στη μεγάλη απεργία του Σικάγου, την 1η του Μάη, όταν εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου βγήκαν στους δρόμους για να διεκδικήσουν το οκτάωρο και δυο ημέρες μετά, όταν στη Χάιμαρκετ Σκουέαρ, στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας των αναρχικών ενάντια στην αστυνομική βία, ρίχτηκε από αγνώστους μια βόμβα που προκάλεσε το θάνατο ενός αστυνομικού. Και στις συγκρούσεις που ακολούθησαν, όταν η αστυνομία πυροβολούσε εν ψυχρώ το πλήθος. Θα μπορούσε, επίσης, να έχει επιβιβαστεί στον ατμοδρόμονα «Κουμπάνα» για να κάνει το υπερατλαντικό ταξίδι της νοσταλγίας και της επιστροφής. Veracruz – Havana – New York –Cadiz. Η διεθνής καταγραφή των βυθισμένων πλοίων αναφέρει ότι ο ατμοδρόμων «Κουμπάνα», που είχε αποπλεύσει από το λιμάνι της Βερακρούς κατά το μήνα Σεπτέμβριο του 1886, εβυθίσθη αύτανδρος… Θα μπορούσε ακόμη να έχει βρεθεί στο Παρίσι των επαναστάσεων, όπου θα δημοσίευε τα άρθρα του στο σοσιαλιστικό περιοδικό «Almanac de la Question Sociale» (Ημερολόγιον του Κοινωνικού Ζητήματος), που εξέδωσε για πρώτη φορά εκείνη τη χρονιά ο Έλληνας διεθνιστής Παύλος Αργυριάδης, νοερός του φίλος, και συνέχισε να το εκδίδει έως το θάνατό του. Ακόμη, θα μπορούσε να έχει βρεθεί στην Αθήνα των παιδικών του χρόνων και των τρυφερών αναμνήσεων, όταν στις 15 Αυγούστου έγινε ο φοβερός σεισμός που συγκλόνισε τη χώρα και είχε σαν αποτέλεσμα να ισοπεδωθούν πολλές πόλεις και χωριά και να ταφούν κάτω από τα ερείπια εκατοντάδες άνθρωποι και χιλιάδες ακόμη να μείνουν άστεγοι. Και αναπόφευκτα θα συνεργαζόταν με τον ομοϊδεάτη του και σημαντικότατο Πλάτωνα Δρακούλη στη συγγραφή και έκδοση του περιοδικού «Άρδην».Θα μπορούσε να μην έχει φύγει ποτέ από το Μεξικό, όπου στις αρχές εκείνου του χρόνου ξέσπασαν εξεγέρσεις σε πολλά σημεία της χώρας, οι οποίες κατεστάλησαν βίαια. Και σύμφωνα με ένα νόμο, που ψηφίστηκε στις 17 Μαΐου κατ’ απαίτηση του Πορφίριο Δίας, όλοι οι επαναστάτες που περιέρχονταν στα χέρια της κυβέρνησης εκτελούνταν αμέσως. Ο νόμος αυτός στοίχισε τη ζωή σε πολλούς επαναστάτες και πολιτικούς αντιπάλους της κυβέρνησης, μεταξύ άλλων και στο στρατηγό Γκαρσία δε λα Καδένα. Ο στρατηγός Μιγκέλ Νεγρέτε παρέμεινε φυλακισμένος. Μέγα πρόβλημα δημιουργήθηκε από τη σύλληψη ενός Αμερικανού πολίτη και απειλήθηκε ρήξη στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Μεξικού. Κι ο κυβερνήτης του Τέξας διαμαρτυρήθηκε για κάποιον άλλο πολίτη των Ηνωμένων Πολιτειών που δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τις αρχές, όμως, η υπηκοότητα του ατόμου αυτού αμφισβητήθηκε από τις μεξικάνικες αρχές και η υπόθεση έμεινε εκεί. Η τελευταία, αλλά όχι διακριβωμένη, μαρτυρία της παρουσίας του Πλωτίνου Ροδοκανάκη εμφανίζεται σαν καταγραφή στο ημερολόγιο του μορμόνου Χέλμαν Πρατ(35), που έγραψε ότι στις 14 Ιουνίου του 1886 ο ίδιος, συνοδευόμενος από κάποια πρόσωπα ακόμη, τον επισκέφθηκε στο σπίτι του. Έκτοτε η τύχη του αγνοείται. Και παραμένει άγνωστο πού, πώς και πότε πέθανε ο Πλωτίνος Pοδοκανάκης, μια από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του ελευθεριακού και αναρχικού κινήματος του 19ου αιώνα (36). Ελπίζω να μπόρεσα να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα, τη ζωή, την εποχή. Ο Πλωτίνος. Μια σκιά μέσα σε πολλές άλλες σκιές, που κατάφερα να πλησιάσω για λίγο, φεύγει, απομακρύνεται κι εγώ θα κλείσω την αφήγησή μου για το σπουδαίο αυτό άνθρωπο που, όπως και κάποια άλλα προσφιλή μου πρόσωπα πέρασαν από τη χώρα του Μεξικού κι άφησαν το στίγμα τους: ο Μπρούνο Τράβεν, ο Σεργκέι Αϊζενστάιν, ο Λουίς Μπονουέλ… Κι ο Αρθούρος Ρεμπώ, τα χρόνια εκείνα, ζούσε στην Αιθιοπία αρνούμενος να επιστρέψει στην Ευρώπη, μολονότι διάσημος πια για το ποιητικό του έργο και ενώ οι διανοούμενοι του Παρισιού τον προσκαλούσαν να γυρίσει στον πολιτισμό, εκείνος τους αγνοούσε και προτιμούσε να ζει με μιαν ιθαγενή σ’ ένα σπιτάκι κοντά στον ποταμό, τόπο συνάντησης των περιπλανώμενων Ευρωπαίων.

«Ερχόμαστε μόνο για να κοιμηθούμε, μόνο για να ονειρευτούμε. Δεν είναι αλήθεια, όχι, ότι ερχόμαστε για να ζήσουμε στη γη. Ερχόμαστε για να γίνουμε ανοιξιάτικη χλόη: Ξαναπρασινίζει, ξανανοίγει ο κάλυκας της καρδιάς μας, λουλούδι το σώμα μας γεννά μερικά λουλούδια και μαραίνεται». «Θα πρέπει λοιπόν να φύγω σαν τα λουλούδια που μαραίνονται; Τ’ όνομά μου δε θα σημαίνει τίποτα μια μέρα; Δε θ’ αφήσω τίποτ’ από μένα στη γη; τουλάχιστο λουλούδια ή τραγούδια. Πώς να δημιουργήσει η καρδιά μου; Ίσως μάταια να ’ρχόμαστε στη γη Ίσως μάταια να ’ρχόμαστε στη ζωή»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s